Özcan Avyüzen “Türkiye’de Kayıp Çocuklar Gerçeği”
Kaybolan, istismara uğrayan, kaçırılan çocukları 27 ülkede takip eden MCE’ye göre (Missing Children Europe) Avrupa’da 2023 ve 2024 yıllarında kayıp-kaçırılma çocuk vakalarında büyük bir artış var. MCE’ye 2024 yılında ulaşan ihbar sayısı 124.000’in üzerinde. Bu ihbar sayısı 2023 yılında ulaşan ihbar sayısının 2 katından daha fazla. Kaçırılan çocukların yaş ortalaması 12-16 arasında.
Çocuk kaçırma çetelerinin özellikle fırsat kolladığı belirli zamanlar ve bölgeler var. Deprem bölgesi, büyük doğal afet bölgesi ve özellikle savaş bölgeleri. Çocuk kaçırma vakalarının arkasında genellikle organize çete faliyeti bulunuyor. Kaçırılan çocuklar çoğunlukla organ kaçakçılığı ve cinsel saldırı suçları için kaçırılıyor. Dünya Sağlık Örgütü (WHO) raporlarına göre dünyada yılda ortalama 150.000 organ nakli yapılıyor. Bunların %50’sinden fazlası sadece Amerika Birleşik Devletleri’nde gerçekleşiyor. Bu operasyonlarda kullanılan organların minimum %5 – %10’u organ kaçakçılığından gelen organlar kullanılıyor. Organ kaçaklığı globalde yasaklı madde ticareti gibi büyük bir alan. Bu çarkın işleyebilmesi için her yıl kaç kişinin kaçırılıp, öldürüldüğünü tahmin etmek çok zor. Dünyada nerede deprem, doğal afet, savaş ya da açlık var ise organ kaçakçılarının mutlaka orada olduğunu görüyoruz.
Organ mafyası Türkiye’de de aktif. İsrail’li bir organ mafyası olan Boris Volfman, yaklaşık 10 yıl boyunca Türkiye’de faaliyet yürüttü. 2015 yılında Türkiye’de yakalandı. Yakalandığı sırada interpol tarafından tüm dünyada krımızı bülten ile aranıyordu.
Volfman, kırmızı bülten kararına rağmen İsrail iadesini isterken sadece 7 ay içinde “delil yetersizliği” gerekçesi ile serbest bırakıldı. Serbest kaldıktan sonra Arnavutluk’a gitti, 1 yıl sonra geri döndü ve burada şirketler kurdu. Yıllar içinde pek çok kez ailesi ile gelip-gitti. Burada tatil pozları paylaştı. Tüm dünyada kırmızı bülten ile aranan organ mafyasının Türkiye’de nasıl bu kadar rahat hareket edebildiği açıklamaya muhtaç bir konu.
Uluslararası organ mafyası Boris Volfman deprem bölgesinde sahra hastanesi bile kurdu. Yakın tarihte Rusya’ya iade edildi ve Rus yargısı tarafından tutuklandı. Fakat Volfman’ın yaklaşık 10 yıl boyunca Türkiye’de neler yaptığını hiç kimse izah edemez.
Tekrar eden adli vakaları inceleyerek çocuk kaçırma vakalarında çetelerin kullandıkları yöntemleri tespit ettik. Genellikle kullanılan yöntemler;
- Sahte profil
- Av
- Dikkat dağıtma
Sahte profil yönteminde çete mensupları çok sayıda sahte sosyal medya profili oluşturarak çocuklar ile iletişime geçiyor ve onları önceden belirlenmiş lokasyonlara çekiyor ya da çocuklara evden kaçmalarını telkin ediyorlar. Çocuklarınız bir yaşıtı ile yazıştığını zannederken aslında tehlikeli bir çete mensubu ile yazışıyor olabilir.
Dikkat dağıtma yönteminde iyi giyimli 2-3 kişi halinde hareket eden çete üyeleri park, oyun alanı gibi yerlerde geziyor. Genellikle yalnız anne babaları hedef alıyorlar. Adres sorma, telefon kullanma, yardım isteme vb. bahaneler ile yalnız ebeveynin dikkati dağıtılırken diğer çete mensupları çocukları alarak uzaklaşıyor. Hiçbiri olmaz ise telefon veya çantayı çalarak ebeveynlerin bir anlığına çocuğu unutup hırsızı kovalaması sağlanıyor. Av yönteminde ise çete üyeleri araçlar ile birlikte tenha bölgelerde yalnız yürüyen, yalnız oynayan çocukları arıyor.
Anne babaların kayıp, kaçırılma olaylarına karşı alabileceği önlemler var. Öncelikle uzman bir pedagoga danışarak çocuklarınızı bu konular hakkında bilgilendirin. Çocuklarınız dışarıda toz pembe bir dünya olmadığını bilsin.
- yine pedagoglara danışarak küçük çocuklarınızın var ise sosyal medya hesaplarını gözetim altında tutun. DM (Direkt Mesaj İstekleri) özelliğini ayarlardan kapatın. Bu sayede çocuğunuz bir arkadaşına mesaj gönderebilir ama bir yabancı ona mesaj isteği atamaz.
- 5-6 yaş grubu gibi küçük çocuklar için kullanılan basit takip cihazları. Bozuk para büyüklüğünde olan bu cihazlar sayesinde çocuğunuz sizden ayrılır ise, yolunu kaybeder ise, kaçırılır ise anlık konumunu takip edebilirsiniz. Çocuk kaçırılma vakalarında ilk dakikalar, ilk saatler hayat memat meselesi kadar önemlidir.
- 3) çocuğunuza anne babasından birinin telefon numarasını, ev adresini ve güvenli lokasyonları öğretin. Çocuk kaybolur ise nereye gideceğini bilmeyen bir halde dolaşmak yerine güvenli bir yerde beklesin. Ayrıca cep telefonlarınızda çocuğunuzun evden çıkmadan önceki kıyafetleri ile boydan çekilmiş fotoğrafları olsun. Aksi bir durumda bunu anında polis ekiplerine bildirebilirsiniz. Polis ekiplerin güncel eşkal olması çok önemli.
TÜİK 2016 yılında kayıp çocuk istatistiklerini yayınladı. Ülkemizde 2011 ve 2016 yılları arasında 1 yılda kaybolan çocuk sayısı hiçbir zaman 10.000’in altına düşmedi. 2014 ve 2015 yıllarında kaybolan çocuk sayısı yılda 20.000’e yaklaştı. Avrupa’da 2024 yılındaki kayıp çocuk vakalarının 2023’e göre 2 kat arttığını da düşünecek olursanız meselenin ne kadar ciddi olduğunu anlayabilirsiniz.